Dharmapelgrim Yogi 

     De weg loopt door het hart

Karma Yoga

Karma Yoga is de weg van het onbaatzuchtig handelen. Daarbij gaat het er niet om of een handeling of verrichting goed of slecht is, want er bestaan geen acties die in zichzelf goed of slecht zijn. Goed en slecht zijn waardeoordelen, die onder invloed staan overtuigingen en ervaringen. Waar het om gaat is de intentie waarmee je handelt.   

Over Karma is al veel gezegd en geschreven, maar lang niet alles snijdt hout. Karma is een woord uit het Sanskriet, dat een centrale rol speelt in het hindoeïsme en het boeddhisme. Letterlijk vertaald betekent het zoiets als 'handeling', 'actie' of 'daad'; en in de meeste verbanden waarin het woord voorkomt, omvatten die alle bewuste en onbewuste fysieke en mentale acties van een individu. In de praktijk van alledag gebruikt men 'karma' voor "het verrichten van daden plus de gevolgen daarvan". Dat laatste is 'vipaka'. Karma en vipaka samen vormen de basis voor "De wet van Oorzaak en Gevolg", die zegt dat alle oorzaken een gevolg hebben, en alle gevolgen een oorzaak. Je kunt deze wet enigszins vergelijken met de derde wet van Newton: actie is reactie. Er is echter wel een verschil: bij de wet van 'actie is reactie' treden actie en reactie altijd tegelijk of direct aansluitend op. Waar actie is, volgt onmiddellijk reactie. Dit is simpele natuurkunde. De wet van Oorzaak en Gevolg houdt in dat iedere actie (handeling, daad) vanaf het begin van de actie een proces in gang zet dat onvermijdelijk een gevolg moet hebben. Wanneer dit proces volledig is uitgewerkt, en hoe dat zal uitpakken, is van veel factoren afhankelijk. De tijd die verstrijkt tussen het inzetten van een actie en de gevolgen daarvan, kan variëren van zeer kort tot zeer lang. Ondertussen gebeurt er van alles, en alle gebeurtenissen beïnvloeden elkaar, waardoor gevolgen zowel groter, heftiger en krachtiger kunnen uitpakken als kleiner, milder en zwakker. 

Er staan twee verzen in de Bhagavad Gita die in een paar zinnen duidelijk maken wat Karma-Yoga inhoudt:

III.19: Een mens met besef van het diepst van zijn wezen heeft geen bepaalde oogmerken bij het werk dat hij moet doen, noch heeft hij enige reden om dat werk niet te doen. Evenmin heeft hij zelfs maar de geringste behoefte zich van anderen afhankelijk te stellen.    

III.20: Daarom dien je alleen maar uit plichtsbetrachting te handelen, zonder je aan de vruchten van je daden te hechten, want wanneer je belangeloos werkt, bereik je het Allerhoogste.   

Anders gezegd: doe wat je moet doen, enkel en alleen omdat het op dat moment, in die omstandigheden, juist en noodzakelijk is om te doen. Handel niet om wat je er voor terugkrijgt, en laat geen noodzakelijk werk achterwege omdat je bang bent anders iets te missen. Stel je niet afhankelijk op van wat andere mensen doen of laten of van je denken. Alleen op die manier, door je belangeloos, onbaatzuchtig in te zetten, bereik je het Allerhoogste. 

Je hoeft dus helemaal niet in reïncarnatie te geloven om met Karma Yoga bezig te zijn, zoals mensen elkaar maar al te vaak voorhouden: "Je moet nu goede daden doen om een goed karma op te bouwen, voor een beter leven hierna." Dat is géén Karma Yoga! Dat is gewoon een geloof, vergelijkbaar met "als je braaf bent kom je later in de hemel". En je hoeft ook niet bang te zijn voor het uitblijven van een beloning of zelfs het krijgen van straf voor als je iets verkeerds doet, met in het ene geloof een vooruitzicht op straffen in de hel, en in het andere geloof het herboren worden in slechtere omstandigheden vanwege een slecht karma. Dat mag je allemaal vinden, maar het is géén Karma Yoga! 

Jeroen Bosch, drieluik: het laatste oordeel 

Als Karma Yogi concentreer je je op het werk, op alle acties die je Hier en NU onderneemt. Je doet wat je doet, en laat je wat je laat, vanuit de motivatie dat iets juist is om te doen of te laten. Maar hoe weet je wat juist is? Daarvoor heb je een geweten, een portie gezond verstand, en allerlei aanwijzingen en handvatten, gekregen tijdens je opvoeding en latere ontwikkeling in het leven. En als je daar niet voldoende aan hebt of aan twijfelt, dan heb je nog een effectief houvast: doe of laat het voor degene die jou het liefste is. Doe of laat het niet voor jezelf, maar voor hem of haar; voor alle mensen die je dierbaar zijn; voor de mensheid in zijn geheel; voor alles wat leeft; voor alles wat bewustzijn heeft; voor God. In de Bhagavad Gita zegt Krsna: "draag het op aan mij". In de Bijbel zegt Jezus: "doe het in mijn naam!" Hoe ook: wees onbaatzuchtig en houdt je niet in.